به‌روز شده در: ۱۷ مهر ۱۴۰۰ - ۱۳:۴۸
گفت‌وگو
آیت الله العظمی علوی گرگانی: نسبت به مسایل فرهنگی اخیر نگرانیم
دیدار شورای سردبیری "خیبرآنلاین" با یک مرجع تقلید
صرف نشستن افراد در کنار رهبری، معیار انتخاب نیست
گفت‌وگوی خواندنی "خیبرآنلاین" با علی‌اصغر زارعی
ناگفته‌هایی از نحوه ورود آیت‌الله مهدوی‌کنی به خبرگان
گفت‌وگوی‌ "خیبرآنلاین" با حجت‌الاسلام میرلوحی(2)
چه کسانی آیت‌الله مهدوی‌کنی را بایکوت خبری کردند؟
گفت‌وگوی‌ "خیبرآنلاین" با حجت‌الاسلام میرلوحی(1)
موضوعات شورا جهت رفع تکلیف مطرح می‎شود
عضو شورایعالی فضای مجازی در گفت‌وگو با "خیبرآنلاین"
آشنایی با یک خواننده جوان جبهه انقلاب
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با سید مهدی ضامنی
تاثیر دودهه زندگی در آمریکا بر ذهن ظریف
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با محمدصادق کوشکی(2)
سیاستمدار در تراز انقلاب‌ اسلامی نداریم
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با محمدصادق‌ کوشکی(1)
استراتژی حزب‌الله برای 4 سال پیش رو
گفت‌وگوی خواندنی "خیبرآنلاین" با حسین الله‌کرم
بزرگترین اشتباه سیاسی‌ عمرم رای به خاتمی بود
گفت‌وگوی "خیبرآنلاین" با مهدی کوچک‌زاده (2)
کد خبر: ۲۷۴۰۲
تاریخ انتشار: ۲۲ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۲۱:۳۵
وبلاگ "احسن الخالقین"
"خیبرآنلاین" - نویسنده وبلاگ "احسن الخالقین" نوشته است:

اعتکاف در لغت به معنای اقامت کردن و ماندن در جایی و ملازم بودن با چیزی است، ولی در شرع اسلام، اقامت در مکانی مقدس به منظور تقرب جستن به خداوند متعال است. اعتکاف مخصوص دین اسلام نیست، بلکه در ادیان الاهی دیگر وجود داشته و در اسلام نیز استمرار یافته است، اگرچه ممکن است در شرع مقدس اسلام پاره ای از خصوصیات و احکام و شرایط آن تغییر یافته باشد. اعتکاف از نظر زمان محدود به وقت خاص نیست، تنها از آن رو که لازمه اعتکاف، روزه گرفتن است، باید در زمانی اعتکاف شود که شرعاً بتوان روزه گرفت. پس هر گاه روزه گرفتن صحیح باشد، اعتکاف نیز صحیح است، ولی بهترین زمان برای اعتکاف دهه آخر ماه مبارک رمضان، و ایام البیض ماه رجب است. اعتکاف از نظر مکان محدودیت خاص دارد. نظریه معروف آن است که اعتکاف تنها در یکی از مساجد چهارگانه (مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه و مسجد بصره) جایز است، ولی گروهی از فقها اعتکاف در مسجد جامع هر شهر و منطقه را نیز روا دانسته اند.

اعتکاف، فرصت بسیار مناسبی است تا انسانی که در پیچ و خم های مادی دنیا غرق شده، خود را بازیابد و به قصد بهره بردن از ارزش های معنوی از علایق مادی دست بکشد و خود را در اختیار پروردگار بگذارد و تقاضا کند که او را در راه راست ثابت نگهدارد تا بتواند به دریای بیکران انس و مهر خداوند که همه اش مغفرت و رحمت است، متصل شود.

پیشینه اعتکاف


اعتکاف مخصوص دین اسلام نیست، بلکه در ادیان الاهی دیگر نیز وجود داشته و در اسلام استمرار یافته است، اگرچه ممکن است در شرع مقدس اسلام پاره ای از خصوصیّات و احکام و شرایط آن تغییر یافته باشد.


از زمانی که پیامبر اسلام (ص) اعتکاف را به مسلمانان آموزش داد، این سنت اسلامی در میان مسلمانان رواج پیدا کرد.


در حال حاضر مراسم اعتکاف در دهه پایانی ماه مبارک رمضان در بسیاری از کشورهای اسلامی از جمله عربستان (مکه) با شکوه خاصی برگزار می شود. همه ساله خیل عظیم مسلمانان، که بخش قابل توجهی از آنان را جوانان تشکیل می دهند، از سراسر جهان به سوی مسجدالحرام می شتابند و در کنار خانه خدا معتکف می شوند و حتی بسیاری از زائران خانه خدا به منظور دست یابی به فضیلت اعتکاف در دهه آخر ماه رمضان، این ایام پربرکت را برای انجام عمره مفرده برمی گزینند.


شبیه این مراسم در مسجدالنبی و در کنار مرقد مطهر پیامبر (ص) برگزار می شود. مسجد کوفه در عراق نیز سال های متمادی، محل برپایی مراسم اعتکاف در دهه آخر ماه مبارک رمضان بوده است. انبوه شیعیان و پیروان مکتب اهل بیت (ع) در این مسجد مقدس معتکف می شده اند و بسیاری از عالمان بزرگ شیعه نیز همراه با مردم در این مراسم شرکت می کرده اند.


 ارزش معنوی اعتکاف


انقطاع از مادیات و امور دنیوی و ملازمت مسجد و دوام ذکر و عبادت خدا، به تنهایی و بدون اعتکاف نیز دارای ارزشی والا و اهمیتی فراوان است که در این زمینه آیات، روایات و احادیث زیادی را با چنین مضمونی می توان یافت، اما اهمیت اعتکاف به طور مشخص در قرآن و احادیث مورد تأکید قرار گرفته است.


زمان اعتکاف


اعتکاف از نظر زمان محدود به وقت خاص نیست، تنها از آن رو که لازمه اعتکاف، روزه گرفتن است، باید در زمانی اعتکاف شود که شرعاً بتوان روزه گرفت. پس هر گاه روزه گرفتن صحیح باشد، اعتکاف نیز صحیح است، ولی بهترین زمان برای اعتکاف دهه آخر ماه مبارک رمضان، و ایام البیض ماه رجب است. اعتکاف در دهه آخر ماه رمضان، با آماده سازی انسان برای درک لیلة القدر و بهره برداری از فیض این شب گران قدر، بی ارتباط نیست. در کشور ما اکنون اعتکاف در سه روز از ماه رجب بیش از اعتکاف در دهه پایانی ماه رمضان رواج دارد. و این سه روز از چند نظر حائز اهمیت است:


اول آن که ماه رجب، ماه حرام است و از روایات استفاده می شود که اعتکاف در ماه های حرام، نسبت به دیگر ماه ها از فضیلت بیشتری برخوردار است.


ثانیا: روزه در ماه رجب دارای فضیلتی خاص است، زیرا ماه رجب ماه بزرگی است که مردم حتی در جاهلیت نیز حرمت آن را پاس می داشتند. اسلام نیز بر احترام و منزلت آن افزود.[1] ظاهراً چنین رفتار و باوری نسبت به ماه رجب از دیگر ادیان الاهی در میان مردم به جای مانده بود.

مکان اعتکاف


اعتکاف از نظر مکان محدودیت خاص دارد. نظریه معروف آن است که اعتکاف تنها در یکی از مساجد چهارگانه (مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه و مسجد بصره) جایز است. امام رضا (ع) فرموده اند: «اعتکاف لیلة فی مسجد الرسول و عند قبره یعدل حجة و عمرة؛[2] یک شب اعتکاف در مسجد پیامبر و نزد قبر او معادل یک حج و یک عمره است، ولی گروهی از فقها اعتکاف در مسجد جامع هر شهر و منطقه را نیز روا دانسته اند.[3]


البته در مورد مسجد جامع نیز برخی برآنند که بایستی به قصد رجاء و به امید این که شاید مطلوب درگاه الهی باشد، اعتکاف نمود.[4] اعتکاف در سایر مساجد؛ مانند مسجد محله و بازار تنها به نظر شمار اندکی از فقیهان شیعه جایز است.[5] مقصود از مسجد جامع در هر شهر و منطقه مسجدی است که معمولاً مردم بیشتری در آن جا گرد می آیند.[6] به عبارت دیگر، مسجدی که اغلب اوقات بیشتر از سایر مساجد جمعیت داشته باشد.[7]


در این جا ممکن است این پرسش مطرح شود که با توجه به آثار سازنده اعتکاف آیا بهتر نیست اعتکاف در هر مسجدی را جایز بدانیم تا همگان به آسانی بتوانند از این عبادت بهره مند شوند؟


در پاسخ باید گفت: عبادت ها در اسلام کاملاً توقیفی هستند; بدین معنا که شرایط و احکام آن را باید از متون اسلامی و دستورهای شرعی اخذ نمود. هرگاه از ادلّه معتبر استفاده شود که محل اعتکاف، مسجد جامع است، نمی توان از روی ذوق و سلیقه شخصی در شرط عبادت تصرف نمود و دامنه آن را توسعه داد.


اساساً برخی عبادت ها از نظر مکان، دارای محدودیت خاصی هستند؛ نظیر مراسم و اعمال حج باید در مکان های معینی انجام شود. از این رو انجام دادن اعمال حج در غیر از محل های مقرّر صحیح نیست.


در مورد اعتکاف نیز هرگاه با ادلّه معتبر ثابت شود که جایگاه آن مسجد جامع است، می فهمیم که شارع مقدس این عبادت را تنها در این مکان معین از ما خواسته است، البته در تشریع این حکم حتماً مصالحی مورد نظر بوده است که شاید عقل ما نتواند به طور یقین بدان دست یابد. شاید اسلام با منحصر نمودن اعتکاف در مسجد جامع بخواهد نوعی کنترل بر کمیت و کیفیت آن وجود داشته باشد و در کنار این عبادت، ارزش های دیگری؛ مانند وحدت و همراهی و هم دلی نیز مطرح شود.[8]،[9]


 اعمال در حال اعتکاف


غیر از روزه و ماندن در مسجد، عمل خاص دیگری، در صحت اعتکاف شرط نیست. با این حال سزاوار است در حال اعتکاف، به نماز و قرائت قرآن و ادعیه (از جمله اعمال ام داوود)[10] پرداخته شود.

احکام و آداب اعتکاف، کدام‌اند؟

شرایط صحت اعتکاف و مستحبات آن کدام است؟

اعتکاف که به خودی خود، عبادتی مستحبّ بوده و در برخی شرایط واجب می‌شود، عبارت است از: ماندن حداقل سه روز در مسجد جامع شهر یا روستا، به نیت تقرب جستن به خداوند متعال. برخی از شرایط صحت آن عبارت است از: ایمان، عقل، قصد قربت و روزه بودن در طول مدت آن.


 «اعتکاف»؛ در لغت به معنای اقامت و ماندن در جایی و در اصطلاح دینی، عبارت است از اقامت در مکانی مقدس به منظور تقرّب جستن به خداوند متعال.[11] این عبادت -علاوه بر این‌كه پیروی از پیامبر اكرم(ص) است و داراى ثواب می‌باشد- اثر عمیقى در پاکیزگی روح دارد، انسان را متوجّه پروردگار می‌كند و موجب توجّه مخصوص به معنویات و عالم آخرت می‌شود.


حال در ذیل، برخی از احکام اعتکاف بیان می‌شود:


الف. اعتكاف، عملى مستحب است و با نذر، قسم، عهد و اجاره (انجام دادن آن به نیابت از شخصی دیگر)، واجب می‌شود (به لحاظ این‌كه عمل به نذر، قسم، عهد و اجاره واجب است)؛ امّا اعتكافِ زن اگر با حقّ شوهر منافات داشته باشد، همچنین اعتكاف فرزند در صورتى كه موجب اذیّت پدر و مادر گردد، حرام می‌باشد.


ب. هرچند اصل اعتکاف، مستحب است و شخص معتکف می‌تواند در روز اوّل و دوم تا قبل از مغرب، از ادامه آن صرف نظر كند و اعتكاف را قطع نماید؛ ولی اگر روز دوّم را تا مغرب به قصد اعتكاف در مسجد توقّف نمود، اعتكاف روز سوّم بر شخص واجب می‌شود. و یا اگر به مدّت پنج روز در اعتكاف ماند، اعتكاف روز ششم واجب می‌گردد.


شرایط صحت اعتكاف


عبارت‌اند از:


1. ایمان


 2. عقل


3. قصد قربت؛ پس اگر از روى ریا اعتكاف كند، یا قسمتى از آن‌را ریایى انجام دهد، باطل می‌شود.


4. نیّت اعتكاف و توقّف در مسجد قبل از طلوع فجر (قبل از اذان صبح) تا مغرب روز سوّم؛ و این‌که تعیین كند كه اعتكافش واجب است (كه با نذر یا غیر آن واجب شده) و یا مستحبّ.


5. روزه گرفتن در ایّام اعتكاف.


6. اعتكاف كمتر از سه روز نباشد؛ ولى زیادتر از سه روز مانعى ندارد؛ هرچند مقدار زیادتر، یک روز، یا نصف روز باشد. پس اگر كمتر از سه روز نیّت كنند، اعتكاف باطل است.


7. در مسجد جامع باشد.


8. روزهاى اعتكاف را باید به‌طور مستمرّ در مسجد توقّف كنند و نباید از مسجد خارج شوند، مگر براى كارى‌ ضرورى؛ آن‌هم اگر طولانى شود به‌طورى كه صورت اعتكاف بهم بخورد، اعتكاف باطل می‌شود.[12]


محرّمات اعتكاف


1. انجام رفتارهای شهوانی حتی نسبت به همسر؛ مثل لمس كردن‌ و بوسیدن از روى شهوت، ولى نگاه التذاذى به همسر حرام نیست، هر چند احتیاط آن است كه از آن اجتناب شود.


2. بو كردن عطر و گیاهان و گل‌هاى خوشبو؛ اگر با لذّت باشد.


3. خرید و فروش؛ ولى اگر براى غذا و نیازهاى روزانه ناچار باشد و نتواند كسى را وكیل در خرید كند، می‌تواند به مقدار نیاز، خرید كند و حرام نیست.


4. بحث و جدال در مسائل دنیوى، دینى و علمى، در صورتى كه به قصد اظهار فضل و به منظور غلبه بر مخاطب باشد؛ ولى چنانچه به قصد اثبات حق و اظهار مطلب علمى باشد، مانعى ندارد.


مبطلات اعتكاف


1. تمام چیزهایى كه روزه را باطل می‌كند، اگر در روز واقع شود، اعتكاف را باطل می‌كند؛ زیرا شرط صحت اعتكاف، روزه است و هرگاه روزه باطل شد، اعتكاف نیز قهراً باطل می‌شود.


2. آمیزش و همبستری؛ چه در روز واقع شود و چه در شب.


3. بنابر احتیاط [واجب]، ارتكاب سایر محرماتِ اعتکاف نیز موجب بطلان اعتكاف می‌شود. امّا چنانچه سهواً مرتكب یكى از محرّمات اعتكاف شدند، اعتكاف باطل نمی‌شود؛ مگر آمیزش كه اگر سهواً نیز انجام شود، اعتكاف باطل مى‌شود.


ضمناً، چنانچه اعتكاف را به یكى از مبطلات باطل كردند، در صورتى كه آن اعتكاف واجب بوده، واجب است آن‌را قضا كنند. همچنین در صورتى كه مستحب بوده، ولى بعد از دو روز اوّل آن‌را باطل كنند؛ امّا اگر اعتكاف، اعتكاف مستحب بوده و در دو روز اوّل آن‌را باطل كردند، قضا ندارد.


كفّاره باطل كردن اعتكاف


اگر کسی اعتكاف واجب را با آمیزش باطل كند، كفّاره بر او واجب می‌شود؛ و كفّاره باطل كردن اعتكاف، مثل كفّاره باطل كردن روزه ماه رمضان است. امّا اگر آن‌را با ارتكاب سایر محرّمات باطل كند، بنابر احتیاط مستحبّ، كفّاره دارد و كفّاره آن نیز مثل كفّاره باطل كردن روزه در غیر ماه رمضان است.[13]


 

 

مستحبات اعتكاف


بعضى از مستحبات اعتکاف چنین است:


1. اعتكاف در ماه رمضان بوده و بهتر است دهه آخر ماه آن باشد.


2. آداب و مستحبّاتى كه براى روزه ماه رمضان وارد شده، رعایت شود.


3. چشم، گوش، زبان و اعضا و جوارح را از زشتی‌ها و گناهان حفظ کند.


4. از خشم، غیبت، تهمت، حسد و نزاع دوری کند.


5. حلم، صبر، وقار، خشوع و خوف از خدا را پیشه كند و از اهل شرّ و افراد غیر متّقى فاصله بگیرد.


6. به دعا و قرائت قرآن (از جمله اعمال ام داوود)[14] و ذكر خدا مشغول باشد.[15]


از آن‌جا كه مراسم اعتكاف در مساجد و به صورت دسته‌جمعى برگزار می‌شود، لازم است اعتكاف‌كنندگان به وظایف اجتماعى و حقوق دیگران بیشتر توجه داشته، و آداب دعا و عبادات دسته‌جمعى را بهتر رعایت كنند. چه آن‌كه رعایت حال دیگران در هنگام استراحت و در رفت و آمدها و به خصوص در هنگام خواندن دعاها لازم و ضرورى است؛ و عقل، عرف و شرع بر آن سفارش‌ و تأكید دارد. و در این رابطه به دو نکته باید توجه بیشتری داشت:


1. بهترین دعاها، دعاى با خشوع و پنهانى است.


2. رعایت حقوق مردم مقدّم بر حق اللّٰه است.


مثلاً اگر خواندن دعا با سر و صدا، موجب رنجش دیگران شده و حواس آنها را پرت می‌کند، باید از آن پرهیز شود و باید دانست در این موقعیت‌ها دعاى آرام و آهسته به مراتب افضل از خواندن دعا با صداى بلند و به صورت دسته‌جمعى است که موجب مزاحمت براى دیگران است. [16]

  پرسش :

آیا می‌شود در زمان اعتکاف، برای دادن امتحان دانشگاه، از مسجد خارج شد؟

1.     معتکف مى‌تواند براى امور ضرورى شرعى و عرفى و عقلى از مسجد خارج شود ولى اگر به قدرى طول دهد که عرفاً دیگر به او معتکف نگویند، اعتکاف صحیح نیست؛ و تشخیص ضرورت شرعى و عرفى و عقلى با خود مکلف است. البته برخی از مراجع[17] در مورد مذکور خروج از مسجد را جایز ندانسته‌اند.


2و3.  در صورتی که امکان غسل در مسجد نباشد با انتخاب نزدیک‌ترین راه و معطل نشدن در بین راه، اشکال ندارد؛ ولى باید زود برگردد و خروج او به مقدارى نباشد که صورت اعتکاف بهم بخورد.

ضمائم:


پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[18]


حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):


1. معتکف مى‌تواند براى امور ضرورى شرعى و عرفى و عقلى از مسجد خارج شود ولى اگر به قدرى طول دهد که صورت اعتکاف محو شود، اعتکاف صحیح نیست؛ و تشخیص ضرورت شرعى و عرفى و عقلى با خود مکلف است.


2و3. با انتخاب نزدیک‌ترین راه و معطل نشدن در بین راه اشکال ندارد؛ ولى نباید خروج او به مقدارى باشد که صورت اعتکاف بهم بخورد.


حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):


1. برای یک یا دو ساعت اشکالی ندارد.

2و3. رفتن به بیرون مسجد برای غسل مستحبی معتبر [مانند غسل جمعه]، و نماز جمعه

2.     اشکال ندارد ولی باید زود برگردد.


حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):


اگر بیرون رفتن معتکف از مسجد برای امتحان از نظر عرف نیاز مبرمی است که غالباً چنین است جایز است به مقداری که  نیاز مذکور انجام گردد بیرون رود. مگر اینکه ماندنش بیرون مسجد به مقداری باشد که صورت اعتکاف محو گردد.


حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):


چنانچه عرفاً ضرورت محسوب شود به قدر ضرورت مانعی ندارد.


حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):


1. جایز نیست.


2و3. خروج برای حضور در نماز جمعه مانعی ندارد و خروج جهت غسل مستحبی در صورتی که امکان غسل در مسجد نباشد مانعی ندارد.


حضرت آیت الله هادوی تهرانی (دامت برکاته):


بله، اشکالی ندارد.   

 چرا در اعتکاف، زدن عطر یا ادکلن حرام است؟ فلسفه آن چیست ؟

 

اعتکاف از امور ارزشمندی است که سابقه آن به قبل از اسلام نیز می‌رسد و خصوصیات آن در اسلام به گونه دیگری مورد توجه و دستور قرار گرفته است.


هدف اصلی در اعتکاف، انقطاع از تمایلات دنیوی است که انسان را از درک معارف الهی مشغول می‌دارد و از این جهت، اعتکاف، شبیه احرامی است که مُحرم در مکه می‌بندد و برای او محرمات و واجباتی پیش می‌آید که باید به آن عمل نماید و در برخی از موارد، اگر مرتکب حرامی شد، باید کفاره دهد؛ لذا در احکام فقهی نیز شباهت‌هایی بین اعتکاف و احرام حج دیده می‌شود.


انسان با اعتکاف تصمیم می‌گیرد - مانند احرام - به صورت موقت خود را از برخی لذت‌ها محروم کند که عطرزدن نیز یکی از آنها است؛ لذا استفاده از عطر و مواد خوشبو، هم از محرمات احرام و هم اعتکاف شمرده شده است.


و در حدیثی امام باقر(ع) اشاره به همین حرمت کرده‌ و فرموده‌اند:« الْمُعْتَکِفُ لَا یَشَمُّ الطِّیبَ وَ لَا یَتَلَذَّذُ بِالرَّیْحَانِ ...»؛‏[19] شخص معتکف از عطر و مواد خوشبو باید پرهیز نماید.

 [1]. شیخ صدوق، فضائل الاشهر الثلاثة، ص 24، روایت 12.

[2]. بحارالانوار، ج 98، ص 151.

[3]. سید محمد کاظم طباطبائی، العروة الوثقی، کتاب الاعتکاف، ص 399.

[4]. امام خمینی (ره)، تحریرالوسیله، ج 1، ص 305.

[5]. شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج 17، ص 170.

[6]. همان، ص 171.

[7]. آیة الله گلپایگانی، مجمع المسائل، ج 1، ص 154.

[8]. بحارالانوار، ج 33، ص 542.

[9]. پدیدآورنده: اسماعیل نساجی زواره، اقتباس از سایت حوزه نت.

[10]. ر.ک: مفاتیح الجنان، اعمال نیمه‌ی ماه رجب.

[11]. برگرفته از: «اعتکاف در اسلام»، سؤال 9752.

[12]. ر.ک: «موارد جواز خروج از مسجد در زمان اعتکاف»، سؤال 38016.

[13]. ر.ک: فاضل لنكرانى، محمد، اعتكاف و احكام آن، ص 8 – 28، قم، مركز فقهى ائمه اطهار(علیهم السلام)، چاپ اول، 1427ق؛ سبحانى، جعفر، رساله توضیح المسائل، ص 335 – 341، قم، مؤسسه امام صادق(علیه السلام)، چاپ سوم، 1429ق.

[14]. ر.ک: مفاتیح الجنان، اعمال نیمه ماه رجب.

[15]. اعتكاف و احكام آن، ص 64.

[16]. ر.ک: همان، ص 29 – 33

17]. آیت الله العظمی صافی گلپایگانی.

[18]. استفتا از دفاتر آیات عظام: خامنه‌ای، سیستانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، صافی گلپایگانی (مد ظلهم العالی) توسط سایت اسلام کوئست

[19]. کلینى، محمد بن یعقوب، کافی، ج ‌4، ص 178، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چهارم، 1407ق.


نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۱
انتشار یافته: ۲
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۵۸ - ۱۳۹۳/۰۲/۲۷
0
1
سپاس از بذل توجهتان به احکام
سعید
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۴۶ - ۱۳۹۳/۰۲/۲۸
0
1
با تشکر از روشنگری های شما در باب احکام
بسایر بسیار کامل و مفید بود.
یاعلی مدد
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: