به‌روز شده در: ۲۹ اسفند ۱۳۹۷ - ۱۰:۳۸
گفت‌وگو
آیت الله العظمی علوی گرگانی: نسبت به مسایل فرهنگی اخیر نگرانیم
دیدار شورای سردبیری "خیبرآنلاین" با یک مرجع تقلید
صرف نشستن افراد در کنار رهبری، معیار انتخاب نیست
گفت‌وگوی خواندنی "خیبرآنلاین" با علی‌اصغر زارعی
ناگفته‌هایی از نحوه ورود آیت‌الله مهدوی‌کنی به خبرگان
گفت‌وگوی‌ "خیبرآنلاین" با حجت‌الاسلام میرلوحی(2)
چه کسانی آیت‌الله مهدوی‌کنی را بایکوت خبری کردند؟
گفت‌وگوی‌ "خیبرآنلاین" با حجت‌الاسلام میرلوحی(1)
موضوعات شورا جهت رفع تکلیف مطرح می‎شود
عضو شورایعالی فضای مجازی در گفت‌وگو با "خیبرآنلاین"
آشنایی با یک خواننده جوان جبهه انقلاب
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با سید مهدی ضامنی
تاثیر دودهه زندگی در آمریکا بر ذهن ظریف
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با محمدصادق کوشکی(2)
سیاستمدار در تراز انقلاب‌ اسلامی نداریم
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با محمدصادق‌ کوشکی(1)
استراتژی حزب‌الله برای 4 سال پیش رو
گفت‌وگوی خواندنی "خیبرآنلاین" با حسین الله‌کرم
بزرگترین اشتباه سیاسی‌ عمرم رای به خاتمی بود
گفت‌وگوی "خیبرآنلاین" با مهدی کوچک‌زاده (2)
کد خبر: ۵۴۶۶۷
تاریخ انتشار: ۲۰ دی ۱۳۹۷ - ۰۷:۴۴
"خیبرآنلاین" - فرهنگ از جمله مفاهیمی است که شالوده اصلی جامعه بر آن بنیان می گردد؛ از این رو شدت و ضعف تحقق آن در میان عوام، قضاوت درباره پختگی و بلوغ، یا خامی و عقب‎ماندگی جوامع را آسان‎تر می سازد.

در این بین، اگرچه فرهنگ در نهاد خود امری ماهوی می نمایاند اما فارغ از توصیف بالقوه آن، ناگفته پیداست که بالفعل نمودن جزئیات و فروع مرتبط با فرهنگ‎سازی مطلوب، اگر از اصل آن مهمتر نباشد، کم اهمیت‎تر نیز نیست.

عیارسنجی فرهنگسازی مطلوب اما مشمول مقدمات و موخراتی است که بدون در نظر داشتن آنها، سخن به میان آوردن از آرمانشهر و تحقق اتوپیای رویایی، امری عبث و بیهوده خواهد بود.
از آن روی که دنیای امروز، بطور دائم در حال گذار در تمامی اجزا و حالات است و سبک زندگی اجتماعی نیز پیوسته در حال تغییر و تحول است، لذا اهمیت فرهنگسازی در قبال مواجه با چنین پدیده های نوظهوری، بیش از پیش احساس می شود.

سوالی که در این بین در اذهان ایجاد می شود آن است که نحوه فرهنگسازی و مواجهه با مظاهر تمدن مدرن، چگونه باید باشد که جامعه را به سمت و سوی مدینه فاضله مطلوب، رهنمون سازد؟! در پاسخ اما باید گفت فرهنگسازی در این خصوص می باید بشکلی تهیه و تمهید شود که نه تنها حدود و ثغور مشخصی داشته باشد بلکه کارویژه ها و پیوست های بومی را نیز در خود ملحوظ بنماید تا در عین حرکت به سمت تمدن مدرن و بهره گیری از مزایایش، با سَرند نمودن آن در فیلترهای سنت و مذهب، از شیوع مخاطرات ضدفرهنگی در سطوح گوناگون اجتماع نیز جلوگیری بعمل آید.

برای فهم بهتر موضوع، می توان از مصادیق بسیاری استمداد طلبید. به جهت بررسی سبقه تاریخی، ایران زمین از اوایل قرن 19 میلادی تا به امروز، همواره با چالشی به نام تقابل با مظاهر سبک زندگی مدرن مواجه بوده است؛ مظاهری که در عین سودرسانی های ظاهری اما بعلت ناشناخته بودنشان و ایضاً ابداع از سوی مخترعین باختری، خطراتی را نیز متوجه جامعه هدف می نمودند.

بعنوان مثال پدیده های نوظهوری همچون ماهواره، تلفن های همراه هوشمند و سایر اقلام ارتباطی نوین تحت شبکه وب، اگرچه مدعای دهکده جهانی را به معنی واقعی کلمه تحقق بخشیدند و جهان لایتناهی را در صفحه نمایشی چند اینچی گنجانیده اند اما باید بر این امر نیز واقف بود که استفاده نادرست یا به عبارت بهتر، سوءاستفاده از این تکنولوژی ها می تواند لطمات جبران ناپذیری را به بدنه اجتماع بالاخص قشر جوان وارد آورد.

در همین رابطه شبهه بعدی که در ذهن ایجاد می شود آن است که چگونه می توان این مخاطرات را به حداقل ممکن رساند و بیشترین استفاده را از مزایای آن نمود؟! جواب این پرسش اما در عبارت «واکسیناسیون فرهنگی» یا فرهنگسازی، پیش از متداول شدن تکنولوژی های نوین در سطوح اجتماع نهفته است؛ بدین نحو که با آموزش های پیشگیرانه در قبال مظاهر تازه وارد مدرنیته، هم آحاد جامعه را از خطرات احتمالی آن آگاه می سازیم و هم نحوه استعمال صحیح از آن را آموزش می دهیم.

در کشورمان اما نمونه های موفقی از واکسیناسیون فرهنگی وجود دارد که می توان از جمله آنها به تجربیات گرانسنگی همچون «ترویج فرهنگ استفاده از کمربند ایمنی در خودروها»، «فرهنگسازی در زمینه حقوق شهروندی» و ایضاً «رواج فرهنگ ایثار، دفاع و مقاومت» اشاره نمود.
اکنون نیز می توان با بهره گیری از تجربیات گذشته و تعمیم آن به سایر تکنولوژی های همسنخ و دیگر مظاهر مدرنیسم، نه تنها از امتیازات پیشرفت بشری بهره برد بلکه مضرات و معایب آن را نیز به حداقل رسانید.

در این اثناء می بایست نکته مهمی را مدنظر قرار داد و آن اینکه، نظریه مدرنیسم را ابتداً غرب مطرح کرد و ناگفته پیداست که تخاصم میان غربیون و شرقی ها سبقه ای به درازای تاریخ دارد و عقل سلیم حکم می کند که اهالی مشرق زمین کمی محتاط تر و با تأمل بیشتر با این قضیه مواجه شوند؛ چراکه مخترع زهر، پادزهر را هم می داند. چراکه درست است مدرنیسم فرصت هایی را فراهم آورده، اما تهدیدهای آن بیش از فرصت هایش است. این بدان معنی است که اثرپذیری ما از تکنولوژی و مظاهر مدرنیسم بیش از اثرگذاریمان، ولو با بهره گیری از آن، بوده و به مرور زمان، سبک زندگی غربی بر کاربران تکنولوژی باختران، استیلا خواهد یافت.

سخن پایانی آنکه واکسیناسیون فرهنگی در تمامی ابعاد و حیطه ها، از جمله نیازهای اساسی جامعه امروز محسوب می شود چراکه می باید با تاسی از عبارت حکیمانه «علاج واقعه قبل از وقوع» از خطرات احتمالی پیشگیری نموده و در عین حال با استفاده از مزایای تمدن بشری، موضعی منفعلانه، متساهلانه و متسامحانه در قبال آن اتخاذ نکنیم.

واکسیناسیون فرهنگی
* نصیر پورعلی
پژوهشگر و استاد دانشگاه

نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۱
سجاد میرزایی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۸:۲۰ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۰
0
3
سلام و عرض ادب
متن آقای پورعلی واقعا کامل و تامل برانگیز هست. باعث بیداری ذهنی در خصوص برخی موضوعات شد. از ایشان بخاطر قلم خوبشان متشکرم.
با سپاس
سجاد میرزایی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: