به‌روز شده در: ۲۶ آبان ۱۳۹۸ - ۲۲:۰۰
گفت‌وگو
آیت الله العظمی علوی گرگانی: نسبت به مسایل فرهنگی اخیر نگرانیم
دیدار شورای سردبیری "خیبرآنلاین" با یک مرجع تقلید
صرف نشستن افراد در کنار رهبری، معیار انتخاب نیست
گفت‌وگوی خواندنی "خیبرآنلاین" با علی‌اصغر زارعی
ناگفته‌هایی از نحوه ورود آیت‌الله مهدوی‌کنی به خبرگان
گفت‌وگوی‌ "خیبرآنلاین" با حجت‌الاسلام میرلوحی(2)
چه کسانی آیت‌الله مهدوی‌کنی را بایکوت خبری کردند؟
گفت‌وگوی‌ "خیبرآنلاین" با حجت‌الاسلام میرلوحی(1)
موضوعات شورا جهت رفع تکلیف مطرح می‎شود
عضو شورایعالی فضای مجازی در گفت‌وگو با "خیبرآنلاین"
آشنایی با یک خواننده جوان جبهه انقلاب
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با سید مهدی ضامنی
تاثیر دودهه زندگی در آمریکا بر ذهن ظریف
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با محمدصادق کوشکی(2)
سیاستمدار در تراز انقلاب‌ اسلامی نداریم
گفتگوی اختصاصی "خیبرآنلاین" با محمدصادق‌ کوشکی(1)
استراتژی حزب‌الله برای 4 سال پیش رو
گفت‌وگوی خواندنی "خیبرآنلاین" با حسین الله‌کرم
بزرگترین اشتباه سیاسی‌ عمرم رای به خاتمی بود
گفت‌وگوی "خیبرآنلاین" با مهدی کوچک‌زاده (2)
رهبر معظم انقلاب نیز چندین بار در 2 سال اخیر و همینطور در دیدار دانشجویان و دانش آموزان خطاب به دولت تاکید کردند که انتظارهای رکودزا را رها کنید و معطل برجام و اروپایی ها نمانید
"خیبرآنلاین" - درست در شرایطی که بسیاری تصور نمی کردند آمریکا از برجام خارج شود، این اتفاق افتاد. این موضوع سبب شد تنش ها در 3 جبهه افزایش یابد: جبهه‌ نخست در جامعه سیاسی آمریکا بین موافقان و مخالفان برجام بود؛ جبهه‌ دوم بین آمریکا و اروپا و جبهه‌ سوم در جامعه‌ی سیاسی ایران بین طرفداران گفتار مذاکره با طرفداران گفتمان مقاومت.

به گزارش دانشجو، آن چه درباره جبهه اول حائز اهمیت است، یکپارچگی و همگرایی فکری بین ترامپ و اعضای کابینه در اتخاذ سیاست خصمانه نسبت به ایران است که ترامپ نشان داده برای حفظ این همگرایی، از هیچ اقدامی فروگذار نیست و حتی اگر لازم باشد جان بولتون را هم کنار می‌گذارد. اما در طرف دیگر موافقان سابق برجام که طیف وسیعی از دموکرات‌ها هستند، انتقاد از سیاست‌های پُرمخاطره‌ی ترامپ را تندتر کرده‌اند و از او به عنوان یک تاجر قمار باز یاد می‌کنند که با کوبیدن بر طبل آشوب و بردن آمریکا به ورطه‌ی جنگ، قصد دارد با فروش سلاح، خزانه را پرکند.

در جبهه دوم، یعنی بین آمریکا و اروپا، باید خروج از برجام را شروع یک فصل جدید از روابط بین اروپا و آمریکا توصیف کرد. بعد از خروج آمریکا از برجام که عملا به لحاظ قانونی به معنای نقض یکجانبه این توافق بود، یک نوع خلاء در سیاست خارجی ایران و اروپا برای تعیین سرنوشت برجام به‌وجود آمد و این توهم که برجام بدون آمریکا می‌تواند عینیت یابد، خط مشی سیاست خارجی ایران شد. خروج آمریکا از برجام از یکسو و زمزمه‌های خروج قطعی انگلستان از اتحادیه اروپا از سوی‌ دیگر نشان می‌دهد‌ دولت‌های انگلیس و آمریکا به دنبال ایجاد یک هژمونی جدید غیروابسته به اروپا در جهان هستند؛ هژمونی جدیدی که باید در برابر بزرگترین قدرت صنعتی جهان در آینده‌ای نه چندان دور یعنی چین، بایستد.

جبهه سوم که برجام فصل جدیدی از کشمکش‌های آن را رقم زد، جدال بین گفتمان مذاکره و گفتمان مقاومت در جامعه‌ی سیاسی ایران بود. مهمترین موضوعی که دولت تدبیر و امید در جریان تبلیغات انتخاباتی برجسته کرده بود، موضوع سیاست خارجی و بیرون آوردن ایران از انزوای سیاسی در سطح جهان بود. اتخاذ این سیاست به طور واضح به معنای مذاکره با آمریکا درباره برنامه اتمی ایران و رسیدن به یک توافق جامع بود. این سیاست به معنای عینی کلمه، یک سیاست یک بُعدی در شبکه‌ی چندبعدی مسائل داخلی و بین المللی به حساب می‌آید. مؤید این ادعا، نداشتن برنامه‌های موازی و جایگزین جامع در امور داخلی و بین‌المللی و به ویژه در مسائل اقتصادی بود. حتی اگر آمریکا از برجام خارج نمی‌شد، مراودات تجاری ایران باید مبتنی بر واردات مواد خام و صادرات محصولات ملی انجام می‌شد و نه تبدیل شدن ایران به بازار مصرف کالاهای خارجی به ویژه کالاهای اروپایی. تجربه‌ی پسابرجامی اقتصادی نیز لزوم تکیه بر ظرفیت‌های داخلی را بیش از پیش آشکار می‌کند.

اما سرنوشت این تنش‌های‌داخلی ناشی از فروپاشی برجام بیش از هر چیز دیگری به تثبیت و یا عدم تثبیت دیدگاهِ تکیه بر درون و توان داخلی برای حل مشکلات بستگی دارد. اصولاً سیاست خارجی تنها در صورتی می تواند موفق باشد که در کنار سیاست داخلی و مکمل آن باشد.  تجربه تاریخی نشان داده است تنها حکومت‌هایی در پیشبرد سیاست خارجی خویش موفق بوده‌اند که پیش از آن که انتظار چیدن میوه های سیاست خارجی را داشته باشند، همزمان 2 رویکرد را در داخل اتخاذ کرده باشند:
فراهم کردن زمینه داخلی برای بهره‌برداری احتمالی از سیاست خارجی؛
داشتن برنامه‌های جایگزین اتخاذ رویکرد‌های چند‌‌ بُعدی.

با توجه به تجربه برجام و دوران پسابرجامی و با تحلیل علل بنیادی مشکلات به‌وجود آمده می‌توان گفت مهمترین درسی که برجام به دستگاه‌های تصمیم‌سازی و نهادهای سیاسی ایران می‌دهد، این است که هر نگاهی به خارج باید متکی بر بسترهای درونی باشد و پیش از بهره‌برداری از هر توافق بین‌المللی، باید ظرفیت استفاده ملی گرایانه در داخل کشور فراهم شود. در روابط بین‌الملل و به خصوص بعد از قرارداد صلح ورسای ثابت شده است که یک دولت در حوزه‌ی سیاست خارجی در صورتی موفق خواهد بود که از یک بُعدی گرایی بپرهیزد و به هرگونه امتیاز بین‌المللی به عنوان یک برنامه اضافی و نه اصلیِ ثبات حاکمیت خویش بنگرد.

به نظر می‌رسد باتوجه به ناتوانی اروپا در برآورده کردن خواسته‌های برجامی ایران، متعهدبودن به برجام معنایی جز خودتحریمی نخواهد داشت. به راه افتادن موج جدیدی از ایران هراسی و به‌ویژه معرفی ایران از سوی آمریکا به عنوان عامل اصلی حمله به تجهیزات نفتی آرامکو سعودی، بیش از هر چیز دیگری ماهیت ضددیپلماتیک سیاست خارجی آمریکا را نمایان می کند. در برابر چنین سیاستی یا باید همچون تجربه‌ی تلخ برجام، خام مذاکره شد و یا اینکه با استفاده از ظرفیت های غیروابسته به دلار، در عصر افول قدرت هژمونیک آمریکا، مراودات دوجانبه و یا چندجانبه را به خصوص در منطقه احیا نمود. از جمله مواردی که می‌تواند نویددهنده‌ی افزایش مناسبات غیروابسته به دلار باشد، احیای اتحادیه‌های چندجانبه مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا است. در شرایطی که کشورهایی مثل چین و روسیه از تحریم های آمریکا علیه ایران پیروی نکرده‌اند، می‌توان به همکاری‌های سودمند منطقه‌ای به عنوان فرصتی جهت درهم شکستن سلطه‌ی اقتصادی آمریکا نگریست.

به گزارش  روزنامه النهار، خالد جارالله معاون وزیر خارجه کویت، در اولین واکنش رسمی این کشور درباره پیام‌های اخیر ردوبدل شده میان تهران-ریاض اعلام کرد که کویت نسبت به سخنان اخیر مقام‌های ایرانی و سعودی به‌ویژه سخنان محمد بن سلمان برای حل و فصل بحران‌های منطقه به شکل مسالمت‌آمیز خوشبین است.[1] به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دیلی صباح، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه، در نشست خبری مشترک با روحانی تأکید کرد که آنکارا به حمایت و پشتیبانی خود از ایران در برابر تحریم‌های ظالمانه آمریکا که بر هم زننده ثبات و امنیت منطقه‌ای است، ادامه خواهد داد.

اکنون نیز با توجه به اذعان چندین باره‌ی وزیر امور خارجه مبنی بر اینکه اروپا اراده‌ای برای تضمین منافع برجامی ایران ندارد و در شرایطی که بستر همکاری‌های منطقه ای فراهم شده است[2] به نظر می‌رسد باید بیش از پیش به ظرفیت‌های داخلی تکیه کرد و به‌جای چشم دوختن به خارج، به هدایت نیروهای حاصل از ثبات درونی برای اتخاذ سیاست‌های مقتدرانه خارجی توجه نمود.

رهبر معظم انقلاب نیز چندین بار در 2 سال اخیر و همینطور در دیدار دانشجویان و دانش آموزان خطاب به دولت تاکید کردند که انتظارهای رکودزا را رها کنید و معطل برجام و اروپایی ها نمانید.

ایشان با بیان اینکه باید به داخل دل ببندیم و همه‌ توان را برای رونق تولید به‌کار گیریم، رونق تولید را کلید حل مشکلات اقتصادی مردم از جمله گرانی، تورم و کم شدن ارزش پول ملی عنوان کردند.
 
* پی نوشت:
[1] http://www.irna.ir/news/83501445
[2] https://ir.sputniknews.com/iran/201907174986618
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: